Phóng xạ là gì ?

Phóng xạ hay phóng xạ hạt nhân là hiện tượng một số hạt nhân nguyên tử không bền tự biến đổi và phát ra các bức xạ hạt nhân. Các nguyên tử có tính phóng xạ gọi là các đồng vị phóng xạ, còn các nguyên tử không phóng xạ gọi là các đồng vị bền. Các nguyên tố hóa học chỉ gồm các đồng vị phóng xạ gọi là nguyên tố phóng xạ.

Hiện tượng phóng xạ

Không bao lâu sau phát minh của Roentgen về các tia mang tên ông, năm 1896 Becquerel đã tìm ra hiện tượng phóng xạ tự nhiên khi quan sát thấy muối uran và những hợp chất của nó có tính phát ra những tia không nhìn thấy được và có sức đâm xuyên khá mạnh. Năm 1902 Curie tìm ra đồng vị phóng xạ Radium, năm 1932 người ta xác nhận sự tồn tại của neutron và dùng neutrron bắn phá các hạt nhân khác sẽ thu được các hạt nhân phóng xạ mới.

Hiện tượng phóng xạ là hiện tượng hạt nhân nguyên tử biến đổi để trở thành một hạt nhân nguyên tử khác hoặc ở trạng thái năng lượng khác, trong quá trình biến đổi đó hạt nhân phát ra những tia có năng lượng lớn gọi là các tia phóng xạ hay bức xạ hạt nhân.

Sự phóng xạ

a. Định nghĩa: Phóng xạ là hiện tượng hạt nhân tự phóng ra những bức xạ gọi là tia phóng xạ & biến đổi  thành hạt nhân khác .

Thí dụ :  ( 1 e 0   là chùm positron    )

Tia phóng xạ qua điện trường

Đặc điểm:

Quá trình phóng xạ có nguyên nhân ở bên trong hạt nhân, hoàn toàn không phụ thuộc yếu tố bên ngoài  như nhiệt độ, áp suất …

Mắt  không nhìn thấy tia phóng xạ.

Tia phóng xạ có tác dụng :

  • Ion hóa môi trường,
  • Gây ra phản ứng hóa học,
  • Bị lệch khi đi qua điện trường…

Tại sao bức xạ có hại cho sức khỏe con người

Phóng xạ có khả năng phá hủy cơ thể ở cấp độ tế bào. Phóng xạ sẽ làm hư hại phân tử AND. Các tế bào có AND bị hư hại sẽ chết đi hoặc diễn ra quá trình sửa chữa. Khi đó những sai lầm trong quá trình sửa chữa tự nhiên cũng có thể xảy ra, dẫn đến sự hình thành của các tế bào ung thư. Ở các cấp độ khác nhau, cơ thể chúng ta sẽ bị ảnh hưởng khác nhau. Mức độ tác hại phụ thuộc vào thời gian tiếp xúc và cường độ của phóng xạ.

Tác hại của phóng xạ đến sức khỏe con người

Khi con người bị tác động bởi các bức xạ ion ở mức thấp thì việc gây tác hại không thể nhận biết ngay được, nên phải sau một thời gian chứng bệnh mới biểu hiện. Tuy nhiên nếu chiếu lên cơ thể một liều lượng quá lớn so với giới hạn tối đa cho phép thì chỉ sau 7 đến 10 ngày, bệnh trạng đã xuất hiện rõ. Nguy hiểm nhất đối với những người thường xuyên tiếp xúc với các bức xạ ion là dẫn đến ung thư.

Da, tóc: Rụng tóc, ung thư da.

Mắt: Đục thủy tinh thể.

Tuyến giáp: Cường giáp, ung thư tuyến giáp.

Phổi: Ung thư phổi.

Huyết học và miễn dịch: Số lượng tế bào lympho của máu sẽ giảm đi, dễ bị nhiễm trùng hơn.

Tiêu hóa: Buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy.

Thần kinh: Bức xạ giết chết các tế bào thần kinh và mạch máu nhỏ, có thể gây co giật và chết ngay lập tức.

Tim mạch: Làm hủy hoại trực tiếp đến các mạch máu nhỏ, có thể gây suy tim và tử vong.

Sinh dục: Suy thoái tiền liệt tuyến, tinh hoàn, buồng trứng, ung thư vú.

Tủy xương: Ảnh hưởng trực tiếp tới tủy xương nơi sản xuất ra các tế bào máu dẫn tới nguy cơ mắc các bệnh như máu trắng, ung thư máu.

So sánh mức độ nguy cơ khi tiếp xúc phóng xạ: (đơn vị Sv)

Mức độ bình thường: Không triệu chứng, không có nguy cơ bị ung thư
0,00001-0,0004Chụp X-quang nha khoa, y khoa.
0,0024Bức xạ tự nhiên mỗi người chịu được trong một năm.
0,01Chụp CT toàn cơ thể trong y học.
Triệu chứng không có ngay lập tức, tăng nguy cơ bệnh tật nghiêm trọng sau này trong cuộc sống
0,1Giới hạn cho những người làm việc trong môi trường có phóng xạ mỗi 5 năm.
0,35Độ phát hiện trong thảm hoạ nguyên tử Chernobyl xảy ra vào ngày 26 tháng 4 năm 1986 khi nhà máy điện nguyên tử Chernobyl ở Pripyat, Ukraina bị nổ.
0,4Độ phát hiện phóng xạ trong sự cố nhà máy điện hạt nhân  Fukushima sau trận động đất và sóng thần Sendai 2011.
1Có thể gây ra bệnh tật và buồn nôn bức xạ.
Có khả năng gây tử vong bệnh bức xạ, nguy cơ cao hơn bị ung thư sau này trong cuộc sống
2Bệnh bức xạ cấp tính.
5Một liều duy nhất có thể giết chết một nửa số người tiếp xúc trong vòng một tháng.
6Mức độ tiêu biểu của công nhân trong thảm họa Chernobyl đã chết trong vòng một tháng.
10Gây tử vong trong vòng vài tuần.

Mối liên quan giữa triệu chứng, mức độ tiếp xúc và thời gian để khởi phát triệu chứng

Thường bệnh bức xạ cấp tính có biểu hiện khi tiếp xúc phóng xạ với một liều lượng lớn trong một thời gian ngắn. Tình trạng cũng xảy ra với tiếp xúc lâu dài.

Liều phóng xạ1-2 Sv2-6 Sv6-8 Sv8-10 Sv
Triệu chứng sớm
Buồn nôn6 giờ2 giờ1 giờ10 phút
Tiêu chảy8 giờ3 giờ1 giờ
Đau đầu24 giờ4 giờ2 giờ
Sốt3 giờ1 giờ1 giờ
Triệu chứng muộn
Chóng mặt

Mất phương hướng

1 tuầnNgay lập tức
Yếu đuối

Mệt mỏi

4 tuần1-4 tuần1 tuầnNgay lập tức
Rụng tóc

Nôn ra máu và tiêu ra máu

Nhiễm trùng

Chậm lành vết thương

Hạ huyết áp

1-4 tuần1 tuầnNgay lập tức

Trên đây là những thông tin liên quan đến phóng xạ do thegioidienco.vn đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Hy vọng rằng với những chia sẻ trên đây sẽ cung cấp cho các bạn những kiến thức cần thiết nhé!

Click to rate this post!

[Total: 0 Average: 0]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *